BỆNH TIỂU ĐƯỜNG – NGUYÊN TẮC DINH DƯỠNG KHÔNG ĐƯỢC BỎ QUA

Việt Nam được xếp vào một trong số 10 quốc gia có tỷ lệ gia tăng bệnh nhân tiểu đường cao nhất thế giới, với tỷ lệ bệnh nhân tăng 5,5% mỗi năm. Theo số liệu của Bộ Y tế, tại Việt Nam hiện có khoảng 3,5 triệu ngườimắc bệnh tiểu đường và con số này được dự báo sẽ tăng lên thành6,1 triệu vào năm 2040.Và theo thống kê thì:

  • Trong số 3,5 triệu người (độ tuổi từ 20-79)mắc bệnh này có tới 69,9%không biết mình bị bệnh;
  • 85% chỉ phát hiện ra bệnh khi đã có biến chứng nguy hiểm như: tim mạch, suy thận, thần kinh, biến chứng bàn chân tiểu đường…
  • Có đến 80%người bệnh tiểu đường chết do biến chứng tim mạch.

Nguy hiểm là vậy, nhưng theo các chuyên gia y tế có tới 70% trường hợp tiểu đường type 2 có thể dự phòng hoặc làm chậm xuất hiện bệnh bằng việc tuân thủ lối sống lành mạnh, dinh dưỡng hợp lý và tăng cường vận động, tập thể dục.
Tiểu đường type 2 là rối loạn chuyển hóa lâu dài, chiểm khoảng 90-95% tổng số bệnh nhân tiểu đường. Khác với tiểu đường type 1, bệnh nhân type 2 vẫn sản xuất insulin (hormone với vai trò điều hòa đường huyết) những hoạt động của hormone này bị rối loạn, các tế bào không tiếp nhận được insulin. Tiểu đường type 2 đôi khi được coi là căn bệnh lối sống vì nguy cơ mắc bệnh liên quan đến lối sống như chế độ văn động, chế độ ăn…

Dưới đây là một số lời khuyên của PGS TS Hà Phan Hải An, Trưởng Khoa Thận lọc máu, Bệnh viện Việt Đức, giảng viên cao cấp trường Đại Học Y Hà Nội, chuyên ngành Nội khoa dành cho người bệnh tiểu đường trong việc điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý.

  1. Chia đều bữa ăn và đa dạng thực phẩm trong thực đơn

Đối với người bệnh tiểu đường cần chia thức ăn thành các bữa đều nhauđể chống tăng đường huyết quá mức sau bữa ăn và chống hạ đường huyết khi đói, nhất là ở bệnh nhân dùng thuốc hạ đường huyết. Nên ăn trung bình 3 bữa/ngày với lượng tinh bột tương đương, tránh ăn quá ít vào bữa sáng nhưng ăn quá nhiều vào bữa tối. Ngoài ra, tùy vào nhu cầu dinh dưỡng của từng người và hoạt động thể lực bổ sung, có thể ăn nhẹ thêm vào khoảng cách giữa các bữa ăn chính.
Ngoài ra, để duy trì sức khoẻ thì người bệnh nên tránh bị thiểu dưỡng do ăn uống quá kiêng khem. Trên thực tế có một số bệnh nhân khi bị tiểu đường rất sợ ăn, kiêng khem nhiều và không dám ăn nhiều loại thực phẩm, lâu dài sẽ làm cho cơ thể thiếu các chất dinh dưỡng và ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ cũng như chất lượng cuộc sống.

 

Ảnh: Phân bổ thực đơn hợp lý và chia đều bữa ăn để cơ thể hấp thu dễ dàng.

  1. Không được bỏ bữa sáng

Bữa sáng là bữa ăn quan trọng trong ngày, đặc biệt đối với người bệnh tiểu đường. Một bữa sáng lành mạnh có thể giúp bạn kiểm soát cân nặng và giữ ổn định đường huyết.  Kết quả nghiên cứu tại Viện Y học Thực nghiệm và Lâm sàng ở Prague (CH Czech) cho thấy, việc tập trung ăn đủ dưỡng chất vào 2 bữa chính giúp bệnh nhân tiểu đường týp 2 kiểm soát tốt sự trao đổi chất. Vào buổi sáng, lượng đường của người bệnh thường cao, tuy nhiên người bệnh cũng không nên bỏ qua điểm tâm. Bởi vào lúc đầu ngày mới, dạ dày trống rỗng làm tăng nguy cơ béo phì và đề kháng insulin, vì thế dùng bữa sáng giúp kiểm soát lượng carbonhydrate trong ngày, tránh được tình trạng ăn quá mức vào các bữa còn lại. Bác sĩ về tiểu đường khuyên nên ăn điểm tâm mỗi sáng vào cùng một khoảng thời gian sẽ tăng hiệu quả lên nhiều hơn.

Một số thực phẩm nên dùng vào bữa sáng bao gồm các tinh bột phức tạp như gạo lứt (khoảng 50-100g tùy vào khẩu phần ăn, nhu cầu năng lượng của người ăn), yến mạch (50-100g); thực phẩm giàu canxi như sữa hay sữa chua không béo. Có nghiên cứu trên 10.000 phụ nữ đã cho thấy phụ nữ bổ sung nhiều canxi và vitamin D ít có nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa, là một số bệnh đi chung với nhau làm dẫn đến bệnh tim mạch hay tiểu đường.

Ảnh: Chuyên gia dinh dưỡng khuyên bạn hãy ăn sáng vào một giờ cố định

3. Bổ sung các thành phần quan trọng cho cơ thể: Magie, chất xơ và Omega-3

Chất Magie giữ một vai trò thiết yếu trong việc cắt đoạn carbohydrate. Hầu hết những người bị bệnh đái tháo đường type 2 đều có chỉ số Magie trong cơ thể thấp. Trong các trường hợp này thì khuyến cáo của bác sĩ là dùng viên uống bổ sung Magie. Magie trong tự nhiên có nhiều trong các loại thực phẩm như: đậu hủ, rau chân vịt, hạt dẻ, bông cải xanh, yến mạch, hạt điều, cá bơn, đậu lăng, hạt bí ngô, và hạt hoa hướng dương…
Mỗi ngày các chuyên gia khuyên nên nạp khoảng 310-420 mg magie cho người lớn, tùy vào tuổi và giới tính nên hãy cố gắng ăn một loại thực phẩm nói trên trong 1 bữa hàng ngày.

Chất xơ rất quan trọng trong chế độ dinh dưỡng cho người mắc bệnh tiểu đường nói chung vì chất xơ cần nhiều thời gian hơn để tiêu hóa, làm giảm cholesterol trong máu, giảm nguy cơ tim mạch (đây là 2 biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh tiểu đường). Vậy chất xơ có nhiều ở đâu? Bạn có thể bổ sung chất xơ từ các loại thực phẩm như các loại đậu, các loại hạt, cây có vỏ, khoai lang, gạo lức, các loại ngũ cốc…
Tổ chức Y tế thế giới khuyên nên ăn 5 phần rau và trái cây đa dạng hàng ngày để đảm bảo đủ các chất xơ và vitamin. Một phần rau và trái cây khoảng 80g, thường một phần có thể cầm đường trong lòng bàn tay. Đối với người tiểu đường, hãy ăn rau củ, rau xanh nhiều hơn là trái cây, trái cây chỉ nên ăn khoảng 150-200g/ngày.

Ảnh: Các loại đậu có chứa nhiều chất xơ, chất đạm và phong phú trong cách chế biến món ăn

Ngoài ra, theo nghiên cứu mới của các nhà khoa học, acid béo omega-3 khi vào cơ thể có khả năng ngăn chặn việc các tế bào miễn dịch tấn công và tiêu diệt các tế bào khỏe mạnh. Do đó, việc bổ sung acid béo omega-3 có thể có lợi cho bệnh tiểu đường type 1. Omega-3 có nhiều trong: cá hồi, quả óc chó, đậu nành, cá ngừ, cá trích, dầu canola và dầu hạt óc chó, hạt lanh, và các viên bổ sung dầu cá…
Để bổ sung omega 3 thì một cách dể dàng đó là chế biến cá hồi, cá ngừ…làm món thịt chính của khoảng 3 bữa trong tuần.

 

  1. Chọn thực phẩm phù hợp

Người bệnh tiểu đường cần chủ động nâng cao kiến thức về dinh dưỡng và chọn thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp. Dưới đây là gợi ý thực phẩm trong các nhóm cung cấp dinh dưỡng:

  • Cung cấp glucid: gạo tẻ, gạo lứt, bánh mì đen ăn khoảng 200g/ngày; khoai củ tươi (khoai sọ, khoai môn, sắn) ăn khoảng 200-400g/ngày; hạn chế ăn khoai tây, bánh mỳ trắng
  • Cung cấp protein: các loại thịt nạc, cá ăn 100 – 150g/ngày; ăn đạm thực vật thường xuyên hơn như đậu phụ khoảng 150-200g/ngày; có thể dùng sữa đậu nành không đường, sữa tách bơ không đường khoảng 200-400ml/ngày
  • Cung cấp lipid: nên dùng dầu thực vật khoảng 10-20g/ngày (dầu hạt cải, dầu đậu nành, dầu lạc, vừng); không dùng mỡ, bơ; không ăn các loại óc, lòng, phủ tạng;
  • Cung cấp vitamin và khoáng: các loại rau, củ, quả tươi, hạn chế ăn những quả quá ngọt như:  chuối, mít, na (glucid từ 11,4 – 22,4%) ở mức không quá 100g/ngày; những quả ít ngọt như bưởi, thanh long, chôm chôm cũng không ăn quá 300g/ngày. Không ăn hoa quả dồn vào một bữa mà nên chia làm 2-3 lần trong ngày

Đặc biệt, một lời khuyên “QUAN TRỌNG” cho người mắc bệnh tiểu đường. Đây là căn bệnh sẽ theo bạn đến suốt đời, chúng ta chỉ có thể chọn cách phòng ngừa đường huyết tăng cao và ngừa những biến chứng mà bệnh gây ra. Bên cạnh một chế độ dinh dưỡng khoa học và luyện tập hợp lý, việc đảm bảo tài chính để chi trả cho viện phí rất quan trọng với bệnh nhân tiểu đường và người nhà bệnh nhân bởi đây là bệnh lý thường liên quan đến nhiều biến chứng nghiêm trọng khác. Vì vậy, bên cạnh hiểu và nắm được các thông tin cần thiết để thiết lập một chế độ dinh dưỡng, tập luyện đúng cách, chúng ta cũng cần có những kế hoạch tài chính hợp lý để có một sức khỏe toàn diện và luôn chủ động trước những rủi ro bệnh tật có thể xảy đến với bản thân và gia đình.

 

Hãy tham khảo những sản phẩm bảo hiểm nhân thọ đang có mặt trên thị trường như sản phẩm An Bình Thịnh Vượng của Tổng Công ty Bảo Việt Nhân thọ. Sản phẩm này sẽ hỗ trợ tài chính cho bạn và gia đình nếu không may mắc phải 46 bệnh lý nghiêm trọng, trong đó có bệnh tiểu đường.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *